بسیاری از واحدهای صنعتی و تولیدی آذربایجان شرقی با مشكلاتی چون كمبود نقدینگی، ركود بازار و كهنه بودن تجهیزات كارخانه‌ها مواجه هستند. با وجود تنوع تولیدات در استان و بی‌نیازی نسبی از واردات كالا، ورود بی‌رویه كالاهای قاچاق و خارجی فروش كالاهای داخلی را با مشکل مواجه كرده است. از طرفی فرهنگ مصرف كالای داخلی نیز در بین مردم هنوز نهادینه نشده است. با اینكه برخی صنوف از جمله فعالان حوزه كفش در ماه‌های اخیر با شعار فروش جنس داخلی به مقابله با این عادت پرداخته‌اند، اما آمار ورود كالاهای خارجی به استان نشان می‌دهد كه استقبال شهروندان استان از تولیدات داخلی چندان زیاد نبوده است. در خصوص مشكلات واحدهای تولیدی و علت رغبت مردم به كالاهای خارجی با «محمدحسین باقری»  رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت استان گفت‌وگو كرده‌ایم.

  • چرا كالاهای داخلی استان قادر به رقابت با كالاهای خارجی نیست؟

كالاهای خارجی كه هیچ‌گونه عوارض گمركی و مالیات نمی‌پردازند، در رقابت با كالاهای ایرانی در بازارهای داخلی پیروز هستند. واردات بی‌رویه كالاهای خارجی بازار داخلی را مختل می‌كند. مناطق آزاد ارسبه وجود آمد تا صادرات استان را افزایش دهد در حالی كه اكنون، بر اساس آمار موجود به جای افزایش صادرات، وارادت استان افزایش یافته است. اگر مالیات ارزش افزوده در محل صندوق الكترونیكی اخذ شود، از اجناس خارجی نیز این مالیات گرفته می‌شود و تولیدات داخلی با استقبال مواجه می‌شوند.

  • مشكلات دیگری نیز وجود دارند كه توان حركت شتابان را از واحدهای تولیدی استان می‌گیرند. البته بیش از ۵۰‌درصد مشكلات حوزه صنعت و واحدهای تولیدی استان حل‌شدنی است و تنها نیاز است با تشكیل جلسات كاربردی با حضور مسئولان و مدیران به این مشكلات رسیدگی شود.

یكی از مشكلات اساسی واحدهای تولیدی استان با بانك‌هاست. بانك‌ها وام‌هایی با سود ۲۰‌درصد به واحدهای تولیدی پرداخت می‌كنند. این در حالی است كه قانون سود تسهیلات را ۱۵‌درصد تعیین كرده است. امروز اگر واحدی بخواهد تسهیلاتی از بانك‌ها بگیرد، به‌صورت مستقیم و غیر‌مستقیم سود ۲۸‌درصدی به آن  تحمیل می‌شود. زمانی كه واحد تولیدی از بانكی تسهیلات می‌خواهد اعلام می‌كند كه در برخی از شركت‌های خود بانك سرمایه‌گذاری كند، چگونه یك واحد تولیدی می‌تواند بدون دریافت سود، در یك شركتی دیگر سرمایه‌گذاری كند. این مشكلات موجب می‌شود تا قیمت تمام شده كالای داخلی بالا رود و قدرت رقابت با محصولات خارجی كمتر شود.

  •  قیمت تمام شده كالاهای داخلی چه تأثیری در رونق بازار دارد؟

نباید قیمت تمام شده كالاهای داخلی در مقایسه با كالاهای خارجی بیشتر باشد. چراكه مردم به مصرف كالاهای باكیفیت با قیمت تمام شده پایین رغبت بیشتری دارند. زمانی كه قیمت تمام‌شده افزایش یابد، كالای خارجی در رقابت با كالای ایرانی پیروز می‌شود و مردم به خرید كالاهای خارجی و قاچاق روی می‌آورند. كالای قاچاق ۹‌درصد مالیات ارزش افزوده و ۴۰‌درصد مالیات گمركی ندارد. این‌روزها به اكثر تلفن‌های همراه شهروندان پیامی با مضمون«لوازم خانگی خارجی از بانه همراه با ضمانت و نصب در منزل» ارسال می شود. چنین اجناسی قطعاً در رقابت با اجناس ایرانی موفق خواهند بود چراكه اكنون مالیات گمركی لوازم خانگی داخلی ۵۰‌درصد و ارزش افزوده آن ۹‌درصد است. اگر به این مشكلات توجه شود، بسیاری از مشكلات واحدهای صنعتی و تولیدی استان رفع خواهد شد.

  • آیا مناطق آزاد تجاری توانسته‌اند درزمینه حمایت از كالای داخلی و صادرات نقشی ایفا كنند؟

واردات بی‌رویه كالاهای خارجی، بازار داخلی را مختل می‌كند. مناطق آزاد استان به وجود آمد تا صادرات استان را افزایش دهد در حالی که اكنون بر اساس آمار، به جای افزایش صادرات، تعداد واحدهای تولیدی استان افزایش یافته است.