در سال‌های نه چندان دور و به‌ ویژه از سال ۹۰، مراكز درمانی تبریز پر از گردشگران سلامت بود، به‌طوری‌كه تعداد زیاد مسافرانی كه برای درمان به تبریز مراجعه می‌كردند، مورد انتقاد و شكایت مردم و مسئولان قرار می‌گرفت.

به گزارش صنعت تبریز، در نقاط مختلف شهر گردشگرانی را می‌شد به وفور مشاهده كرد كه برای استفاده از خدمات درمانی به تبریز سفر كرده‌اند و این سفرها علاوه بر رونق گردشگری، درآمد عمومی شهروندان را نیز بالا می‌برد. این مسافران از خدمات حمل‌ونقل، هتل، رستوران‌ها و بازار استفاده می‌كردند. اما اكنون وضعیت تغییر كرده و كمتر بیمار خارجی را در مراكز درمانی می‌توان دید. این فرصت از دست رفته می‌تواند علت‌های زیادی داشته باشد و اقداماتی نیز برای احیای این فرصت از سوی مسئولان در حال انجام است.

عملكرد ضعیف بخش خصوصی

معاون عمرانی استانداری آذربایجان شرقی در این زمینه می‌گوید: زیرساخت‌های لازم در استان برای تسهیل ورود و خروج گردشگران سلامت ایجاد شده است، اما به نظر می‌رسد باید بخش خصوصی در استان فعالیت بهتری داشته باشد و با ارائه خدمات خوب باعث جذب گردشگران سلامت شود.
«محمد صادق پورمهدی» می‌افزاید: اگر بیماری خدمات گران و با كیفیت پایین دریافت كند دیگر رغبتی برای ادامه درمان و مراجعه مجدد به مراكز درمانی استان نشان نمی‌دهد.  به گفته وی پزشكان، پرستاران و سایر افرادی كه با گردشگران سروكار دارند سفیران كشور محسوب می‌شوند و برخورد و ارائه خدمات آنها در جذب گردشگران سلامت بسیار تأثیرگذار است. وی ادامه می‌دهد: همكاری بخش خصوصی در كنار اقدامات انجام شده از سوی استانداری می‌تواند بخشی از مشكل موجود در صنعت توریسم درمانی استان را حل كند.

كاهش چشمگیر گردشگران سلامت

فرماندار تبریز نیز در این زمینه می‌گوید: اوایل سال ۹۰ تعداد زیادی از مسافران خارجی از شمال عراق، جمهوری آذربایجان و جمهوری ارمنستان با هدف معالجه به تبریز می‌آمدند، در حالی که اكنون تعداد گردشگران سلامت در استان به دلایل متعددی و به شكل چشمگیری كاهش یافته است. «‌رحیم شهرتی‌فر» می‌افزاید: تعدادی از مسافرانی كه برای درمان به آذربایجان شرقی مراجعه می‌كردند با برخوردهای نامناسب رانندگان تاكسی، پزشكان و دیگر افرادی كه با آنها در ارتباط بودند مواجه شدند و این موضوع باعث شد رضایت كافی از روند درمان خود نداشته باشند و دیگر به تبریز سفر نكنند.  شهرتی‌فر ادامه می‌دهد: با اینكه در حال حاضر سازمان نظام پزشكی و دانشگاه علوم پزشكی تبریز برای مدیریت گردشگران سلامت اقداماتی انجام داده‌اند، اما تاثیر منفی رفتارهای غیراصولی گذشته باعث شده گردشگران رغبت زیادی برای حضور در تبریز نداشته باشند.  فرماندار تبریز یكی دیگر از علل كاهش گردشگران سلامت در آذربایجان شرقی را كاهش ارزش پول ملی كشورهای همسایه می‌داند و می‌گوید: مسافرت وابستگی كامل به اوضاع اقتصادی كشورها و مردمان آن دارد. مشكلات اقتصادی می‌تواند در كاهش این مسافران تأثیرگذار باشد. شهرتی‌فر می‌افزاید: با توجه به كاهش گردشگران سلامت در تبریز باید اقداماتی برای افزایش آنان انجام شود كه یكی از راهكارها این است که امكانات درمانی موجود در بیمارستان‌ها و مراكز پزشكی تبریز در کشورهای اطراف تبلیغ شود.  وی راهكار دیگر را رقابت‌پذیر كردن هزینه‌های درمان در استان و استفاده از توان بخش خصوصی به‌ویژه آژانس‌های مسافرتی می‌داند.

سوءاستفاده از گردشگران سلامت

مدیر یكی از بیمارستان‌های تبریز می‌گوید: تا ۴ سال پیش حدود ۵هزار نفر گردشگر خارجی به آذربایجان شرقی سفر می‌كردند كه نبود مدیریت در توریسم درمانی باعث كاهش چشمگیر این گردشگران شد. «م.‌حسینی‌» می‌افزاید: برخی دلالان و پزشكان باعث شدند تا آزمایش‌ها و عكس برداری‌های غیرضروری از بیماران خارجی گرفته شود و هزینه‌های درمان آنها چندین برابر شود و در نتیجه آنها رضایتی از روند درمان خود نداشته باشند.

امكانات ویژه برای گردشگران سلامت

در همین زمینه معاون درمان دانشگاه علوم پزشكی تبریز می‌گوید: برای مدیریت گردشگران سلامت در استان اقداماتی انجام شده است تا این بیماران رضایت كافی از روند درمان خود در استان داشته باشند. «‌علی تقی زادیه» می‌افزاید: در حال حاضر گردشگران سلامت در مرز راهنمایی و هدایت می‌شوند. همچنین بیمارستان‌ها و مراكز درمانی ویژه‌ای برای آنها در نظر گرفته شده است. وی بیان می‌كند: برای پذیرش بیماران خارجی دپارتمان‌های پذیرش بیمار از سوی دانشگاه علوم پزشكی طراحی شده است.  به گفته وی ۲۵ وی‌آی‌پی در استان در حال آماده شدن است تا خدمات‌دهی به گردشگران سلامت با كیفیت بیشتری انجام شود. تقی‌زادیه وجود مراكز پاسخگویی به شكایات بیماران، وجود مترجم در مراكز درمانی و حل نابه‌سمانی‌های موجود در اخذ تعرفه را از دیگر اقدامات دانشگاه علوم پزشكی تبریز می‌داند و می‌گوید: برای افزایش گردشگران سلامت در استان علاوه بر دانشگاه علوم پزشكی تبریز دیگر ارگان‌ها مثل سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و وزارت امور خارجه نیز  باید همكاری داشته باشند.

   توریسم درمانی؛ صنعتی پرمزیت

یک كارشناس گردشگری در مورد مزیت‌های صنعت گردشگری سخن به میان می‌آورد و می‌گوید: طبق استاندارد تعریف شده سازمان گردشگری، هر گردشگر ورودی به یك كشور باعث اشتغال حداقل ۳ و حداكثر ۱۲ نفر می‌شود كه از این مزیت باید در گردشگری سلامت هم بهره‌گرفته شود. «‌علیرضا بایرام‌زاده‌» می‌افزاید: در گردشگری سلامت علاوه بر معرفی جاذبه‌های گردشگری استان، تخصص پزشكان و امكانات موجود برای درمان نیز معرفی می‌شود كه این موضوع باعث می‌شود توان رقابتی در حوزه سلامت بالا رود.

گزارش مهسا رمضانی