سرمایه‌گذاری برای تولید؛ فراتر از شعار، نیازمند تحول در اندیشه و ساختار

در متن یادداشت چنین آمده است: “در مسیر توسعه اقتصادی، آنچه بیش از همه تعیین‌کننده است، نه صرفاً منابع مالی یا زیرساخت‌های فیزیکی، بلکه نوع نگاه و تفکر حاکم بر فرآیند تولید و سرمایه‌گذاری است. تحقق شعار «سرمایه‌گذاری برای تولید» مستلزم نگاهی جامع‌نگر، بلندمدت و همه‌جانبه‌گرایانه است؛ نگاهی که بتواند هم‌زمان به ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این فرآیند توجه کند. در غیر این صورت، این شعار نیز چون بسیاری از اهداف اعلامی پیشین، تنها در سطح کلمات باقی خواهد ماند.
برای آنکه سرمایه‌گذاری به موتور محرک تولید بدل شود، ابتدا باید بسترهای فکری و اجرایی آن فراهم گردد. متأسفانه، در ایران، همچنان نگاه به تولید و اقتصاد، ابزاری، سطحی و کوتاه‌مدت است. تصمیم‌گیری‌های کلان، غالباً بدون تحلیل عمیق و بدون ارزیابی صحیح از ظرفیت‌ها، نیازها و راهبردهای واقعی انجام می‌شود؛ نتیجه آن نیز منابعی است که صرف پروژه‌های کم‌بازده یا نیمه‌تمام می‌شوند، و سرمایه‌ای که به جای خلق ارزش، به هدر می‌رود.
تجربه کشورهای موفق در حوزه توسعه اقتصادی نشان می‌دهد که تحول در نگرش، شرط بنیادین تحول در ساختار است. بدون بازنگری در شیوه تفکر، بدون اصلاح نگاه به تولید و بدون طراحی سازوکارهایی نوین برای مدیریت منابع، هیچ میزان از سرمایه‌گذاری، حتی از منابع فراوان، نمی‌تواند تضمین‌کننده رشد و خلق ثروت باشد. بهره‌وری، که از ارکان حیاتی هر اقتصاد زنده و پویاست، زاییده یک ذهنیت تحلیلی، خلاق و انعطاف‌پذیر است، نه حاصل تکرار روش‌های کهنه یا اعتماد صرف به منابع موجود.
در همین راستا، نقش بخش خصوصی و سرمایه‌های مردمی، بیش از پیش اهمیت یافته است. با این حال، آنچه امروز در فضای اقتصادی کشور مشهود است، بی‌اعتمادی بخش خصوصی به سازوکارهای حکمرانی اقتصادی است؛ بی‌اعتمادی‌ای که ریشه در تعدد قوانین متضاد، عدم ثبات در سیاست‌گذاری‌ها، بوروکراسی سنگین و مداخلات بی‌رویه دارد. نتیجه این فضا، فرار سرمایه‌ها به بازارهای غیرمولد نظیر طلا، ارز، رمز ارز و املاک است؛ جایی که سرمایه‌ها به خواب می‌روند و هیچ نقشی در خلق ثروت واقعی ندارند.
از سوی دیگر، چالش‌های ساختاری نظیر ناترازی انرژی، قطعی برق، فرسودگی ماشین‌آلات، نوسان شدید قیمت مواد اولیه، عدم دسترسی به تکنولوژی روز و محدودیت‌های بین‌المللی نیز بر سر راه تولیدکنندگان قرار دارد. مسائلی که نه تنها مانع رشد می‌شوند، بلکه حتی موجودیت برخی واحدهای تولیدی را نیز به خطر انداخته‌اند. در چنین شرایطی، انتظار رونق تولید بدون رفع موانع ساختاری و بدون بازنگری اساسی در رویکردهای کلان، ساده‌لوحانه خواهد بود.